Bối cảnh Việt Nam

Trong xu hướng toàn cầu hóa thị trường vốn, quỹ ETF (Exchange Traded Fund) ngày càng trở thành kênh đầu tư phổ biến nhờ chi phí thấp, tính minh bạch cao và thanh khoản tốt. Việt Nam hiện đang nghiên cứu mở rộng sang ETF vàng vật chất, một công cụ vừa giúp đa dạng hóa sản phẩm tài chính, vừa có thể góp phần giảm tình trạng đầu cơ vàng vật chất, qua đó ổn định tỷ giá và thị trường ngoại hối. Để thực hiện hiệu quả, việc học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia châu Á thành công như Hàn Quốc và Đài Loan là cần thiết.

Kinh nghiệm Hàn Quốc: Từ ETF chứng khoán đến ETF hàng hóa

Hàn Quốc khởi động thị trường ETF từ năm 2002 với quy mô rất nhỏ, nhưng nhờ chính sách khuyến khích đổi mới sản phẩm và quản lý linh hoạt, quy mô tài sản quản lý (AUM) đã đạt hơn 180 tỷ USD vào năm 2025. Một bước ngoặt lớn là sự ra đời của KRX Gold Market năm 2014, cho phép giao dịch vàng vật chất tập trung và liên thông với ETF vàng niêm yết. Mô hình này giúp thị trường vàng minh bạch, giá vàng trong nước gắn sát với thế giới, đồng thời tạo kênh đầu tư hợp pháp thay thế tích trữ vàng thỏi. Chính phủ Hàn Quốc cũng giảm thời gian phê duyệt sản phẩm ETF mới xuống chỉ còn vài tuần, cho phép các ETF chủ động, ETF đòn bẩy và ETF hàng hóa phát triển mạnh.

Kinh nghiệm Đài Loan: Mở rộng quy mô nhờ phân phối và đầu tư đại chúng

Đài Loan phát triển ETF từ năm 2003, nhưng chỉ thực sự bứt phá trong giai đoạn 2015–2025 khi Ủy ban Giám sát Tài chính (FSC) cải thiện khung pháp lý và cho phép phân phối ETF qua ngân hàng, bảo hiểm, môi giới và nền tảng đầu tư định kỳ. Đến nay, quy mô AUM ETF Đài Loan đã vượt 200 tỷ USD, tăng hơn 32 lần trong 10 năm. Đáng chú ý, hơn 14 triệu nhà đầu tư cá nhân đang tham gia thị trường này, chủ yếu thông qua các gói đầu tư tự động (SIP), tạo ra dòng vốn ổn định và lâu dài cho thị trường vốn.

Bài học cho Việt Nam

Để phát triển ETF vàng vật chất, Việt Nam cần tập trung vào ba trụ cột chính:

Khung pháp lý rõ ràng: Cần sớm ban hành quy định cho phép phát hành ETF vàng, chuẩn hóa quy trình lưu ký và giao dịch vàng vật chất.

Hạ tầng thị trường đồng bộ: Xây dựng sàn giao dịch vàng tập trung tương tự KRX, giúp kết nối dòng vốn và kiểm soát cung – cầu minh bạch.

Mở rộng kênh phân phối và giáo dục nhà đầu tư: Cho phép ngân hàng, công ty chứng khoán và các nền tảng fintech phân phối ETF, đồng thời thúc đẩy đầu tư định kỳ để hình thành dòng vốn ổn định.

Nếu thực hiện đồng bộ, ETF vàng không chỉ trở thành công cụ đầu tư an toàn, minh bạch mà còn là bước tiến chiến lược trong việc hiện đại hóa thị trường tài chính Việt Nam – tương tự cách Hàn Quốc và Đài Loan đã thành công.

Nguồn: Người viết tổng hợp